Milošev konak u Brestovačkoj banji

Milošev konak u Brestovačkoj banji

Things to do - general

U Brestovačkoj Banji, na malom brežuljku, dominirajući krajem u kome leži, nalazi se i danas Milošev konak – zgrada koju je knez Miloš namenio za svoje boravke.

Podaci uglavnom govore da je Milošev konak sazidan posle oslobođenja 1835. ili 1837. godine, i to po Miloševom nalogu.

Konak je građen u stilu ondašnjeg vremena.

To je prilično velika zgrada u osnovi pravougaonog oblika. Jednostavne je konstrukcije sa mirnom fasadom.

Široka ispadajuća streja i krov pokriven ćeramidom, sa dimnjacima i doksatom skladno se uklapaju u celinu. Zgrada je zidana u stilu tradicionalne arhitekture prve polovine XIX veka.

Konak je zidan od bondruka sa profilisanim gredama od hrastovine na ivicama objekta, koji su imaju konstruktivnu i dekorativnu funkciju.

U osnovi je kvadratnog oblika, oko 100m kvadratnih  sa centralnom prostorijom u obliku pravougaonika, iz koje se levo i desno ulazi u po dve prostorije.

Zgrada  ima glavni ulaz na zapadnoj i sporedni na istočnoj strani. Uz glavni ulaz nalazi se doksat, koji ima drvenu ogradu i nosače od profilisanih greda.

Sporedna vrata, pored toga što vode ka zasebnoj prostoriji za spremanje hrane “odžakliji“, značajna su bila i za bezbednost knjaza.

Četvoroslivni krov pokriven je ćeramidom sa naglašenom strehom i dekorativnim dimnjacima, od kojih dimenzijama dominira zidani na odžakliji.

Prilikom boravka u Brestovačkoj banji Miloš je vodio uobičajeni život, bez većih pretenzija na luksuz. Tu je obavljao i svoje državničke poslove, posebno se interesujući preko lokalnih kmetova za prilike u ovom kraju.

Miloš je ostao veran tradicionalnoj narodnoj kuhinji. Knez se iza ručka i obavezne kafe i čibuka po običaju odmarao zahtevajući za vreme odmora apsolutnu tišinu.

Veoma lepa priroda Banje pružala je uslove za šetnje i izlete.

Knez je posle „kupelji” i odmora povremeni izlazio u šetnju do okolnih banjskih izvora, naročito do „gornjeg kladenca”.

Milošev konak je dobro očuvan i u njemu se nalazi stalna istorijsko etnološka postavka Muzeja rudarstva i metalurgije iz Bora. Objekat je pod zaštitom države od 1949. godine.

 

Stalna postavka u konaku kneza Miloša

 

Stalna postavka u konaku kneza Miloša Obrenovića predstavlja svedočanstvo i prenosi duh vremena u kome je Brestovačka Banja uživala status „dvorske banje” (nalazi se naspram Kneževog dvorca dinastije Karađorđević, pa otuda naziv) i bila eksluzivno državno dobro.

Pored Sokobanje, jedino je Brestovačka Banja, od vremena kneza Miloša, pa kroz čitav 19. vek, bila pod neposrednom upravom srpskog vladara i srpske vlade (praviteljstva).

Sedamdesetih godina XX veka, posle izvršene rekonstrukcije, Muzej rudarstva i metalurgije iz Bora je u ovom prostoru izložio postavku pod nazivom „Brestovačka Banja u doba kneza Miloša”. Postavka je studiozno koncipirana i izdvojena u enterijerima: srpska gradska soba, Miloševa soba, etno soba i turska soba.

U centralnom delu izloženi su portreti značajnih ličnosti političkog, društvenog i kulturnog života Srbije: Ljubice ObrenovićJevrema ObrenovićaPetra JovanovićaJulijane StefanovićStefana Stefanovića TenkeStefana Stojanovića Milete Radojkovića.

Postavku u centralnom delu upotpunjuje i rodoslov Obrenovića iz 1996., autora prof. dr Radoša Ljušića, zatim karta Kneževine Srbije iz 1833. godine, kao i fotografija beleške na kamenu koja govori o prvoj poseti knjeginje Ljubice i Jevrema Obrenovića Brestovačkoj Banji. Takođe, zidovi centralne prostorije ukrašeni su visećim stalcima od orahovine koji su tehnikom inkrustracije ulepšani sedefima i srebrnom žicom. Služili su za stavljanje svećnjaka i kandila.

Istorijsko – etnografska postavka u Konaku kneza Miloša smeštena je u prostorijama u koje se ulazi levo i desno iz centralnog dela pa se tako u prvoj sobi, levo od ulaza, može videti rekonstrukcija srpske gradske sobe iz prve polovine XIX veka. Kultura stanovanja, kao i mnogi drugi segmenti života u Srbiji u pomenutom periodu, bili su pod snažnim turskim (orijentalnim) uticajem.

Tako je i ova soba urađena sa minderlucima, koji su predstavljali vrhunac udobnosti u srpskim gradskim kućama. Preko minderluka su postavljeni dekorativni ćilimovi dasaka, tzv. “brodski brod”, dvovisinski je, kod ulaza raven sa pragom, a po celoj sobi je uzdignut za oko 15 cm. Na podu je takođe dekorativni ćilim.

Na sredini sobe nalazi se mangal, koji je služio za zagrevanje prostorije i kuvanje kafe i čaja. Za vreme obeda mangal se sklanjao i postavljala se činija koja predstavlja jednu vrstu manjeg, turskog stola.

Miloš i njegovi gosti sedeli su na miderlucima sa puno jastuka, prekrštenih nogu. Iznad prozora je raf od drveta na kojem su poređni sanovi, tepsie, metalni ukrašeni tanjiri, testije, fildžani… Soba se koristila za ručavanje i odmor. Tri zida prostorije obrubljena su policama od drveta, koje su služile za smeštaj upotrebnih predmeta.

“Miloševoj sobi” nalazi se odelo kneza Miloša, kao i uniforme Miloševih gardista i muzičara, a na zidu je Milošev portret, koji ima izuzetnu dokumentarnu vrednost jer ukazuje na vazalni odnos Srbije prema Turskoj (medaljon sa likom turskog sultana, obrisi Aja Sofije u pozadini). U sobi se nalaze i fotokopije “Novina srbskih” koje su redovno izveštavale o posetama kneza Miloša i članova njegove porodice Brestovačkoj Banji.

“Etno soba” u funkciji povremenih tematskih ekspozicija, u kojoj je izložena postavka srpske ženske i muške građanske nošnje. Delove ženskog građanskog kostima čine libade, džube, anterija, mintan, šalvare, fess a kićankom i papuče raznih boja, dok muški građanski kostim čine anterija, gunjče, čakšire, dolam, jelek, misiraba, fes i papuče.

“Turska soba” upoznaje posetioce sa karakterističnim elementima orijentalnog pokućstva i načina odevanja Turaka u ondašnjoj Srbiji. Kao reprezentativne eksponate izdvojićemo đugume, ibrike, porciju “meterizi” i leđen. Tu se nalaze i portreti zaslužnih ljudi u vreme Miloševoh dolazaka u Brestovačku banju –  vidinskog paše Pazvan Oglua sa kojim se sretao i Barona Herdera, koji je, po nalogu kneza Miloša, odneo u Beč uzorke banjskih voda, kada je urađena i prva naučna analiza.

Nažalost trenutno nema smeštajnih kapaciteta na ovoj lokaciji.

Nažalost trenutno nemamo putovanja koja obuhvataju ovu lokaciju.