Manastir Svetog Nikole u Kuršumliji

Manastir Svetog Nikole u Kuršumliji

Things to do - general

Manastir Svetog Nikole jedan je od najupečatljivijih manastira u Topličkom kraju, izuzetne lepote i kulturno-istorijskog značaja.

Manastir svetog Nikole u Kuršumliji je najstarija zadužbina Stefana Nemanje ((1166)1168—1196), koju je, zajedno sa obližnjim manastirom posvećenom Bogorodici, podigao između 1159. i 1166. godine.

Nalazi se na uzvišenju koje se uzdiže nad gradom, iznad ušća Banjske u Toplicu.

U načinu gradnje su primetni vizantijski uticaji (javljaju se sličnosti sa nikejskom crkvom svete Sofije, carigradskim crkvama i Vlahernskom kapijom u sklopu gradskih bedema), ali i prisustvo romaničkih elemenata iz primorja (priprata sa dve kule zvonare, poput crkve svetog Trifuna u Kotoru), što predstavlja svojevrsnu najavu Raškog stila u arhitekturi, koji će nastati svega nekoliko godina kasnije.

Crkva je jednobrodna građevina nad kojom se uzdiže kupola koja je, po uzoru na carigradske crkve kriškasto podeljena. Oltarski prostor joj je trodelan, a u južnom delu je izgrađen poseban deo, predviđen za grobnicu.

U unutrašnjosti crkve su otkriveni fragmenti živopisa iz XIV veka, a sam manastir je bio prvi prepisivački centar Nemanjićke Srbije.

Manastirska crkva je danas obnovljena (osim jednog zvonika), a u planu je obnova kompletnog manastirskog kompleksa koji se od 1979. godine nalazi pod zaštitom države kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Nemanja, koji je vladao Toplicom kao udeoni knez, podigao je manastir Svetog Nikole posle manastira posvećenog Bogorodici, što je, prema njegovim žitijima, dovelo do njegovog sukoba sa starijom braćom, iz koga će izaći kao apsolutni pobednik.

Nemanjin sin Stefan (veliki župan 1196—1217, kralj 1217—1228) je dozidao otvoreni egzonarteks (trem) sa dvema kulama zvonarama i još jednim grobnim mestom u jednoj od njih.

Početkom XIV veka, kralj Milutin (1282—1321) je, sa severne strane, dozidao kapelu.

Manastirska crkva je bila pokrivena olovom, kao i crkva obližnjeg manastira Bogorodice, zbog čega je Kuršumlija u srednjem veku bila poznata i kao Bele Crkve, zbog belog odsjaja Sunca na olovnim krovovima.

Manastir je zapušten posle Velike seobe Srba 1690. godine, nakon čega su mu Osmanlije skinule olovni krov, čime je otpočelo njegovo zarušavanje.

Turci su kasnije skinuli sve olovne krovove kako bi olovo pretopili u municiju, odnosno kuršum, te odatle današnji naziv mesta Kuršumlija.

Vremenom su ostale manastirske građevine porušene, kao i sama crkva od koje je opstao samo središnji deo, koji je pokriven 1910. godine.

Nakon Drugog svetskog rata 1948. godine, otpočeli su radovi na istraživanju celog kompleksa i rekonstrukciji manastirske crkve, koji su okončani 2003. godine. Crkva je danas skoro u celini rekonstruisana i predstoje radovi na uređenju manastirskog kompleksa.

Literatura: Aleksandar Deroko, „Monumentalna i dekorativna arhitektura u srednjevekovnoj Srbiji“ (treće izdanje), Beograd 1985.

Nažalost trenutno nema smeštajnih kapaciteta na ovoj lokaciji.

Nažalost trenutno nemamo putovanja koja obuhvataju ovu lokaciju.

Mape