Bor

Bor

Things to do - general

Bor je sinonim za bakar. Bor i bakar su dva nedeljiva pojma i osnova razvoja i života hiljada ljudi.

I pored rudnog bogatstva, okolinu Bora odlikuje gotovo nestvarna priroda – pećine, planine, jezera, kanjoni, što ovaj grad, uz odlične hotele, čini izuzetnom neotkrivenom turističkom destinacijom!

Bor – grad rudarstva i metalurgijegrad bakra, nalazi se u Karpatsko-balkanskom prostoru Jugoistočne Srbije.

Opština Bor sa svojih 856 km2 spada u red prostranijih opština u Srbiji, ali sa manje brojnom populacijom od 60 000 stanovnika. U sklopu borske opštine nalazi se 12 seoskih naselja (Brestovac, Zlot, Slatina, Krivelj, Donja Bela Reka, Metovnica, Šarbanovac, Oštrelj, Gornjane, Bučje, Luka i Tanda). U opštini Bor se nalazi jedan od najvećih rudnika bakra u Evropi.

Bor je sinonim za bakar. Bor i bakar su dva nedeljiva pojma sa mnogo međusobnih uslovljenosti, osnova razvoja i života hiljada ljudi od najstarijih vremena do naših pa i budućih dana.

Priroda je ovde bila darežljiva, a ljudi gotovo uvek vešti da iz stene istope bakar i od istog naprave oruđa i oružje, ili ga ugrade u brojne aparate i mašine. 

Veliko rudno bogatstvo posledica je kompleksne geološke prošlosti.

Za područje Bora karakteristična je burna i složena geološka prošlost. Stene različite starosti i petrografskog sastava, tektonski pokreti nabiranja i rasedanja, proboji i izlivi vulkanskih tvorevina i složene evolutivne faze formiranja reljefa, čine prostor veoma interesantnim. Ovo utoliko pre, što je složenost geološke građe i tektonskih odnosa osnova pojave ruda metala i nemetaličnih sirovina, građevinskog i ukrasnog  minerala, kao i termomineralnih izvora.

Borsko rudište otkriveno je s jeseni 1902. god., posle blizu decenije istraživanja koja je u istočnoj Srbiji organizovao Feliks Hofman, za račun industrijalca Đorđa Vajverta.

Neposredno otkriće vezano je za ime inženjera Franje Šisteka. On je otkrio da se radi o izuzetno bogatoj rudi sa sadržajem bakra i do 19,4%. Trinaestog oktobra 1903. godine Đorđe Vajfert je dobio koncesiju za otvaranje i eksploataciju rudnika u opštinama borskoj, kriveljskoj i oštreljskoj.

Vajfert je ubrzo (31.maja 1904.god.) ustupio koncesiona prava jednoj francuskoj banci, koja je osnovala posebno preduzeće za eksploataciju nalazišta.

U blizini grada nalazi se veći broj značajnih prirodnih rezervata i turistički zanimljivih centara.

Pored Zlotskih pećina i Brestovačke banje ističu se i Borsko jezero, planine Crni vrh, Veliki i Mali Krš i Stollovište Dubašnica, omladinsko odmaralište Savača.

Ovi centri dobro su saobraćajno povezani sa Borom i nude raznovrsne turističke i rekreativne sadržaje: lovni i ribolovni turizam, planinski i smučarski turizam, kupališni turizam.

Na Borskom jezeru postoji veliki auto-kamp i nedavno renovirani hotel “Jezero”. Na Crnom vrhu nalaze se skijaški tereni i planinarski dom a u izgradnji je luksuzni hotel Hyat Regency (ipak, sa izgradnjom se stalo pre više godina zbog nerešenih imovinskih pitanja).

Na planini Stol, poznatom sastajalištu planinara i lovaca, postoji planinarski dom.

Poslednjih nekoliko godina Bor dobija i novi, lepši izgled. Fasade zgrada i objekata su okrečene i uređuju se neki delovi grada. Bor je dobio nekoliko kružnih tokova, par fontana i više kulturno-umetničkih spomenika i statua.

U Boru postoji 6 osnovnih i 5 srednjih škola, muzička škola „Miodrag Vasiljević” i Tehnički fakultet.

Poslednjih nekoliko godina Bor je dobio više reprezentativnih smeštajnih objekata, među kojima se najviše ističu RTB Klub u Brestovačkoj banji i hotel „Jezero“ na Borskom jezeru.

Bor je definitivno destinacija koja se mora posetiti, i idealan je za jednodnevne, ali naročito za vikend aranžmane.

Zbog nesvakidašnjeg pejzaža u blizini rudarskog pogona, Bor je sve češće i na meti raznih filmskih ekipa.

Neka od poslednjih ostvarenja su „Tilva Roš”„Čarlston za Ognjenku“„Beli, beli svet“,…, uz brojne dokumentarne filmove i nekoliko koji se trenutno snimaju. Grad bakra neprimetno postaje filmska destinacija i grad filma. Bioskop „Zvezda” ima dugu tradiciju, a u njemu se često odigravaju i pozorišne predstave i slična dešavanja.

Istorija i kultura

Prema nedovoljno proverenim podacima, najstariji nalazi iz Bora i okoline pripadaju kraju vinčanske kulture. To su pre svega nalazi sa starih rudokopa u Boru, Tilva Roš i iz Rgotine. Izuzetno je značajno napomenuti i nalazište Rudna Glava i Dnevni kop koji je najstariji praistorijski rudokop na centralnom Balkanupotiče iz IV milenijuma pre naše ere.

Bor i njegova okolina su na prelazu iz stare u novu eru delili sudbinu dobrog dela Evrope. Ovo područje bilo je pod rimskom vlašću. Osvajanjem naših krajeva, Rimljani su stekli kontrolu nad prirodnim bogatstvima, pre svega rudnom bogatstvu. Stoga su i naselja osnovana na teritoriji Bora imala rudarsko-metalurški karakter. Od četvrtog do šestog veka, grad je bio deo Istočnog rimskog carstva (Vizantija). U srednjem veku teritorija Bora bila je pod vlašću cara Dušana, a nakon Nikopoljske bitke 1436. godine pada pod Tursku vlast u okviru Vidinskog sandžaka.

Početak I srpskog ustanka nije odjeknuo u Timočkoj krajini, tek početkom 1805. godine dolazi do organizovanije borbe. Godine 1806. na ratnu scenu stupa i hajduk Veljko Petrović. Nakon proterivanja Turaka uspostavljana je ustanička vlast. Godine 1813. dolazi do sloma ustanka i do ponovnog uspostavljanja Turske vlasti.

II srpski ustanak je obuhvatio teritoriju beogradskog pašaluka i nije uticao na dešavanja u Timočkoj krajini. Sve do 1833. godine oblast Timočke krajine je bila pod Turskom vlašću, kada dolazi do pobune i konačnog oslobođenja od Turaka. Nakon oslobođenja, knez Miloš je aktivno učestvovao u sređivanju prilika u ovom delu Srbije. Boravio je u Brestovačkoj Banji gde je i izgradio svoj konak (1837). Na njegov poziv, vode Brestovačke banje je ispitao baron Herder, koji je utvrdio da voda je Brestovačke Banje izuzetno lekovita, a pored toga obavio je ispitivanja u Boru i utvrdio da Bor lezi na značajnom rudnom bogatstvu. Međutim, nisu pokrenuti radovi za otvaranje rudnika.

U banji su pored kneževog konaka izgrađene i zgrade za smeštaj gostiju, potom kralj Aleksandar Karadjordjević gradi svoj dvor (1856).

Iako je baron Herder utvrdio postojanje značajnog rudnog bogatsva 1835., nije došlo do otvaranja rudnika. To se dogodilo 1903. godine nakon istraživanja koje je finansirao Đorđe Vajfert, a koje se odvijalo pod diregentskm palicom inžinjera Šisteka. Osnivanje rudnika je bio ključni momenat za razvoj Bora i njegove okoline. Od tada Bor počinje naglo da se razvija i raste. U periodu od 1933. do 1940. godine Bor je dobio novo naselje - Nova (Južna) kolonija, podignuta je bolnica i nova škola, a rudnik je prerastao u jedan od najvećih u Evropi.

Razvojem rudarstva, grad se razvijao. Broj stanovnika se povećavao i uz rudnik su nastale i druge propratne fabrike. Zatim nešto kasnije razvile su se i druge grane industrije. Ekonomski vrhunac grada je bio 80-ih godina 20. veka kada je postojao koncern koji je imao svoja predstavništva u Nemačkoj i SAD-u. Bor dobija velike i moderne objekte: Dom kulture,Zdravstveni centarSportski centar, nova urbana naselja, hotel “Jezero” na Borskom jezerusportski aerodrom. Samo u periodu 1981-1991.god. u Boru je izgrađeno 2 679 stanova, a grad se proširio u pravcu juga i jugozapada, prema Brestovcu i Brestovačkoj banji.

Devedesetih godina 20. veka, sa raspadom SFR Jugoslavije, koncern dolazi u tešku ekonomsku situaciju u kojoj se nalazi do 2010. godine. Između 2000. i 2010. odvija se niz dešavanja – projekata u saradnji sa drugim firmama iz zemlje i inostranstva – ne bi li se došlo do ekonomske stabilnosti.

Hotel Albo

Hotel Albo

Nade Dimić bb, Bor
Hotel Albo je najbolji izbor za sve koji traže hotelski smeštaj u Boru. Hotel Albo je smešten na ula Više informacija

Nažalost trenutno nemamo putovanja koja obuhvataju ovu lokaciju.

Mape